Sveta Hedviga (* 1174. + 1243.)

 

16. listopada

 

Sjećamo se sv. Hedvige, redovnice koju podjednako štuju i Poljska i Njemačka, što je odigralo značajnu ulogu na Drugom vatikanskom saboru u poboljšanju međusobnih odnosa biskupskih konferencija tih zemalja. Hedviga je rođena 1174. S 12 godina se udala za šleskog kneza Henrika Barbuta. Imala je sedmero djece. Bila je žena prožeta vjerom, duhom molitve i pokore. Brinula se za siromahe a u tome joj je pomagao i njezin muž. Nakon muževe smrti povukla se u samostan cistercitkinja koji je sama utemeljila 1202. Svetom ju je proglasio Klement IV. 1267. godine.

Zaštitnica je Šleske, Poljske, Bavarske, Wrocława, Krakówa, Trzebnice, Berlina, Brandenburga, opatije Andechs, biskupije Görlitz, siročadi, nevjesta, udovica, vojvotkinja, ljubomornih, poljsko-njemačkih odnosa i problematičnih brakova.

Opširnije piše: Stjepan Beretić

Hedviga je kći grofa Bertholda IV. Rođena je 1174. godine u bavarskom Andechsu. Odgojila ju je njezna tetka, opatica benediktinskog samostana u Kitzingenu. Jedna se od njezinih sestara udala za francuskog kralja, druga za mađarskoga. Ta mađarska kraljica je odgojila najpoznatiju sveticu mađarskoga naroda i Franjevačkog svjetovnog reda: svetu Elizabetu Ugarsku. Hedvigi je bilo 12 godina kad se morala udati za šleskog kneza Heinricha I. U sretnom 22–godišnjem braku mu je rodila sedmero djece. Njezin muž je radio na izgradnji i osiguranju zemlje, pa je zato u slavensku Šleziju doseljavao Nijemce. Hedviga se trudila prožeti Šleziju kršćanskim vrednotama. Tako je 1201./02. Hedviga osnovala samostan cistercitki za 1000 sestara, odgojenica i radnika u Trebnici. Poslije rođenja njezinoga sedmoga djeteta, Heinrich i Hedviga su, na njezinu molbu, živjeli u trajnoj abstinenciji sve do Heinrichove smrti 1238. Muž joj je poginuo u borbi protiv Mongola. Hedvigin privatan život je bio zasjenjen velikom osobnom patnjom. Dom joj u rodnom Adnechsu bio potpuno razoren, sestra Gertruda je pala kao žrtva atentata, šestero joj djece umrlo. Na utjehu joj je bilo sedmo, no i ono je umrlo. Hedviga je ipak ostala nepokolebiva u svom načinu života. Ostala je predana Bogu i odana Kristu. Pokraj svih svojih patnja, živjela je u vrlo strogoj pokori. U znak pokore i poniznosti uvijek je hodala bosonoga. Predano je služila siromašnima i bolesnima, osnivala je ženske samostane, podupirala je različiite redove, te su diljem Šlezije nicali brojni samostan. Ona je kraj sebe stalno imala kip Majke Božje, da tako neprestance o njoj razmatra. U svim životnim okolnostima sačuvala je čvrstu vjeru i beskrajnu ljubav prema bližnjima. Zadovoljila se s najnužnijim, samo da mogne nasljedovati Krista u njegovoj muci.

Legenda priča, kako je Isus za vrijeme jedne njezine molitve, oslobodio ruku s križa, da ju blagoslovi i da razgovara s njome. Kad joj je umro i najstariji sin, živjela je od 1241. godine u samostanu Trebnice sjeverno od Wroclava. Tamo je i umrla 15. listopada 1243. Već 26. ožujka 1267. godine proglasio ju je papa Klement IV. svetom. Mrtvila se i tako što je i zimi hodala bosonoga. Biskup joj je naredio nošenje cipela, a ona ga nadmudrila tako što je poslušno nosila cipele, ali u ruci. Hedvigin grob je u Trebnici, a moći joj se čuvaju u bavarskom Andechsu. Nijemci – prognanici iz Šlezije su jako oživjeli štovanje svete Hedvige poslije Drugoga svjetskog rata. Oni se svake godine okupljaju oko njezinoga groba u Andechsu. Njoj je posvećena berlinska katedrala 1747. godine.

Zaštita svete Hedvige

Sveta se Hedviga smatra najboljim mostom između poljskih i njemačkih kršćana. Zaštitnica je berlinske katedrale. Hedviga je simbol pomirenja između Poljaka i Nijemaca. Zaštitnica je i grada Berlina, Šlezije, cijele Poljske, Krakova i Trebnice. Zaštitnica je bračnih drugova zato što je djevojkama pomagala oko udaje tako što im je davala odgovarajući miraz.

U umjetnosti

Umjetnici je predstavljaju kao kneginju, rjeđe kao cistercitkinju. Obično u ruci drži maketu crkve, ponekad moli pred raspelom ili dijeli milostinju. Često drži u ruci Gospin kipić ili sliku, a prikazuju je i kako bosonoga nosi obuću u rukama.

O imendanu:

Ime Hedviga potječe od starovisokonjemačkih riječi 'hadu' što znači 'boj, bitka' i 'wig' s podjednakim značenjem. Ime se u nas pojavljuje i u skraćenim oblicima: Heda, Hedi, Hedica, Iga, Igica, Viga, Vigica.

Naš izvor na poljskom jeziku (Wikipedia):

Jadwiga Śląska, właściwie: Jadwiga z Andechs-Meran (ur. miedzy 1178 a 1180 (według innych źródeł w 1174) w Andechs, zm. 15 października 1243 w Trzebnicy). Żona Henryka I Brodatego, księcia wrocławskiego, fundatorka kościołów i klasztorów, święta Kościoła Katolickiego. Córka Bertolda IV, księcia Meranii i Agnieszki von Rochlitz z rodu Wettynów, hrabiów Andechs.

Biografia

Ślub Henryka I Brodatego z Jadwigą z Andechs, obraz z XIV wiekuUrodziła się i wychowywała w zamku Andechs w Bawarii. Miała czterech braci i trzy siostry, w tym Agnieszkę (żonę Filipa II Augusta) i Gertrudę (żonę króla węgierskiego Andrzeja II i matkę św. Elżbiety Węgierskiej). Trzecia z jej sióstr była przełożoną klasztoru benedyktynek w Kitzingen koło Würzburga, gdzie Jadwiga została wysłana w młodym wieku i gdzie zdobyła wykształcenie.

W wieku lat 12 została wydana za mąż za śląskiego księcia Henryka I Brodatego. W 1233 Henryk został księciem wielkopolskim. Jadwiga urodziła siedmioro dzieci: Bolesława, Konrada, Henryka, Agnieszkę, Zofię, Gertrudę i Władysława. Oboje z Henrykiem I byli ludźmi bardzo religijnymi, prowadzili pobożne życie i dbali o rozwój Kościoła. Jadwiga była fundatorką kościołów i klasztorów, w tym klasztoru sióstr cysterek w Trzebnicy (1209). Prowadziła też działalność dobroczynną, starała się o pomoc chorym i ubogim – zorganizowała działalność wędrownego szpitala dla ubogich, otworzyła szpital dla trędowatych w Środzie Śląskiej, kolejną placówkę leczniczą założyła w Trzebnicy. Po 19 latach małżeństwa z Henrykiem Brodatym oboje złożyli śluby czystości. Po śmierci męża w 1238 zamieszkała w trzebnickim klasztorze, prowadzonym przez jedną z jej córek. Wkrótce zaangażowała się w ożywienie życia religijnego Śląska, sprowadzając do tamtejszych kościołów duchownych z Niemiec. Wspierała też sprowadzanie niemieckich osadników na słabo zaludnione rejony Śląska, wspierając tym samym rozwój rolnictwa.

Jadwiga zmarła 15 października 1243 roku w opinii świętości i została pochowana w kościele w Trzebnicy. 24 lata później, 26 marca 1267 została kanonizowana, a cześć jej relikwii przeniesiono do opactwa w Andechs.

Święta Jadwiga
Po kanonizacji Jadwigi, której dokonał papież Klemens IV w kościele dominikanów w Viterbo, czczono ją jako patronkę Polski i Śląska.
Według podań Jadwiga była osobą posiadającą cechę wielkiej skromności, a jednocześnie bardzo zaangażowaną w swoje działanie. Cechy te ilustruje legenda, według której Jadwiga, aby nie odróżniać się od reszty swego ludu oraz w imię pokory i skromności, chodziła boso. Irytowało to bardzo jej męża, wymógł więc na spowiedniku, aby ten nakazał jej noszenie butów. Duchowny podarował swej penitentce parę butów i poprosił, aby zawsze je nosiła. Księżna, będąc posłuszną swojemu spowiednikowi, podarowane buty nosiła ze sobą, ale przywieszone na sznurku.

Grób świętej Jadwigi odwiedzali monarchowie i ich żony: Władysław Łokietek, król węgierski Maciej Korwin (1469), żona późniejszego króla Stanisława Leszczyńskiego Katarzyna Opalińska (1703).
Propagatorem kultu świętej na Górnym Śląsku był dominikanin Peregryn z Opola, który jest autorem zbioru kazań jej poświęconych. W 1680, na prośbę Jana III Sobieskiego i jego żony papież Innocenty XI rozszerzył kult Jadwigi Śląskiej na cały Kościół Katolicki. Po tym wydarzeniu zaczęto czcić świętą na innych ziemiach polskich.

W roku 1773 król Prus Fryderyk II Wielki ufundował katedrę berlińską p.w. św. Jadwigi. Obecnie katedra jest siedzibą arcybiskupa Berlina. Poza Polską i Niemcami, kult świętej istnieje również w Austrii, Czechach oraz na Węgrzech. Uznawana jest za patronkę Polski i Śląska, a także małżeństw i chrześcijańskich rodzin. W XX wieku czczona jest jako patronka pojednania polsko-niemieckiego.